Czy należy wykonać badania wstępne przy zmianie stanowiska pracy?
Podpisanie umowy o pracę wiąże się z wizytą u lekarza medycyny pracy i szeregiem badań, które mają potwierdzić zdolność do podjęcia obowiązków przez osobę, która ma być zatrudniona. Na badania wysyła pracodawca i to on ponosi ich koszt. Wątpliwości pojawiają się w momencie, kiedy zatrudniony zmienia stanowisko pracy. Wówczas kadrowi często zadają sobie pytanie, czy w takiej sytuacji pracownik powinien mieć nowe orzeczenie potwierdzające jego zdolność do wykonywania zadań związanych z nowym zakresem obowiązków.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu Pracy, pracodawca kieruje pracownika lub kandydata na badania profilaktyczne. Kończą się one orzeczeniem lekarskim, które potwierdza, że nie ma przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku albo że takie przeciwwskazania istnieją.
Wstępnym badaniom lekarskim podlegają osoby przyjmowane do pracy, młodociani pracownicy przenoszeni na inne stanowiska pracy, a także inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.
Kadrowe dyskusje o konieczności kierowania na badania wstępne najczęściej dotyczą ostatniej grupy pracowników, czyli tych, którzy podejmują obowiązki w uciążliwych warunkach lub gdzie mogą występować czynniki niekorzystne dla zdrowia. W takiej sytuacji należy pamiętać, że stanowisko pracy z punktu widzenia medycyny pracy traktujemy jako zestaw narażeń, czyli czynników szkodliwych i uciążliwych. A zatem w momencie, kiedy dana osoba zmienia stanowisko i ma zetknąć się z nowymi narażeniami, konieczne jest wykonanie badań wstępnych.
- Wyobraźmy sobie, że pracownik jest zatrudniony na stanowisku głównego specjalisty, a z opisu stanowiska pracy wynika, że jest to praca biurowa z monitorem przez 8 godzin dziennie. Następnie pracownik otrzymuje awans na stanowisko kierownika wraz z rozszerzeniem obowiązków o prowadzenie samochodu służbowego kat. B. Do tego dochodzą zagrożenia wynikające ze stałego dopływu wielu informacji i gotowości do odpowiedzi. W tej sytuacji należy skierować na badania wstępne pracownika wraz z zaznaczeniem na skierowaniu wszystkich dotychczasowych i nowych narażeń w celu dokonania oceny stanu zdrowia pod kątem podjęcia pracy na stanowisku kierowniczym – mówi Teresa Domańska, Dyrektor Biura Ubezpieczeń Zdrowotnych TU Zdrowie.
Jak pokazuje przytoczony przykład, do skutecznego podjęcia nowych obowiązków zawodowych, poza kompetencjami, należy dopełnić również formalności związanych z pokierowaniem pracownika na badania wstępne. Dopiero po otrzymaniu orzeczenia stwierdzającego zdolność do pracy na danym stanowisku kierowniczym, można dopuścić do wykonywania pracy z nowym zakresem obowiązków.
Kto jest zwolniony z badań wstępnych?
Wstępne badania lekarskie nie dotyczą osób ponownie przyjmowanych do pracy u tego samego pracodawcy na stanowisko w takich samych warunkach pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy. Następna umowa o pracę powinna być podpisana w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy z tym pracodawcą. Ważne, żeby orzeczenie było aktualne.
Zatrudnienie u nowego pracodawcy na dane stanowisko odbywa się po spełnieniu czterech warunków:
- przerwa między zatrudnieniem u poprzedniego pracodawcy nie przekracza 30 dni,
- stanowisko u nowego pracodawcy ma takie same warunki pod kątem zagrożeń dla zdrowia i wymagań zdrowotnych,
- pracownik przedstawi aktualne orzeczenie lekarskie razem ze skierowaniem na badania profilaktyczne
- przyszły pracodawca stwierdzi, że warunki pracy opisane w skierowaniu na badania lekarskie są zgodne z proponowanymi warunkami.
Należy podkreślić, że powyższe zwolnienia z wykonywania badań wstępnych nie obejmują prac szczególnie niebezpiecznych. Pracownik, wykonując takie prace nawet przez krótki czas, może być narażony na pogorszenie stanu zdrowia, a w konsekwencji do wystąpienia przeciwskazań do zatrudnienia.
Badania wstępne w trakcie stanu zagrożenia epidemicznego
Podczas pandemii, a także w trakcie obowiązującego wciąż zagrożenia epidemicznego, kwestie związane z badaniami okresowymi reguluje ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Wprowadza ona nowe unormowania dotyczące badań wstępnych, które mówią między innymi, że jeśli pracownik zmienia pracodawcę ze stanowiskiem innym niż biurowe, to początkowy okres 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy zostaje wydłużony do 180 dni.
Osoby zatrudnione na stanowiskach administracyjno-biurowych nie muszą wykonywać badań wstępnych, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do takiej pracy i pracodawca stwierdzi, że warunki występujące u poprzedniego pracodawcy odpowiadają warunkom występującym na stanowisku pracy, na które przyjmowany jest pracownik.
- Podsumowując - przy zachowaniu wymienionych warunków istnieje możliwość zwolnienia z konieczności z kierowania kandydata na badania wstępne przy zachowaniu odpowiedzialności, czyli dokonaniu oceny, że posiadane przez taką osobę aktualne orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań do pracy może mieć zastosowanie do nowego stanowiska pracy. Przyszły pracodawca obligatoryjnie powinien porównać, czy nie nastąpi zmiana środowiska pracy, a co za tym idzie, czy będą występowały tożsame i w równorzędnym natężeniu jak uprzednio czynniki niebezpieczne, szkodliwe dla zdrowia i uciążliwe – dodaje Teresa Domańska.
