Negatywny wynik orzeczenia lekarskiego, co dalej?

Sytuacja w której pracownik otrzymuje negatywny wynik orzeczenia lekarskiego (tzn. niezdolny do pracy na danym stanowisku pracy), jest trudna zarówno dla samego pracownika jak i jego pracodawcy. Bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy. To powoduje liczne wątpliwości co do dalszego postępowania. Jaką drogą należy podążyć? Jedną z możliwości, jest skorzystanie z ustawowego trybu odwołania.

- Wniesienie odwołania umożliwia ponowne rozpatrzenie orzeczenia przez podmioty odwoławcze. Odwołania dotyczą najczęściej uzyskania niezdolności do pracy po skierowaniu na badania profilaktyczne. W każdej sytuacji, gdy pracownik lub pracodawca kierujący na badania nie zgadzają się z treścią wydanego orzeczenia, w ciągu siedmiu dni od otrzymania tego orzeczenia, mogą wnieść pisemne odwołanie – mówi Teresa Domańska, Dyrektor Biura Ubezpieczeń w TU Zdrowie.

Co powinno znaleźć się w odwołaniu?

- W odwołaniu powinno znaleźć się uzasadnienie i wyraźna informacja czy nie zgadzamy się z treścią całego orzeczenia czy tylko z jego częścią. Do odwołania należy dołączyć orzeczenie oraz drugie skierowanie na badanie lekarskie, które zostało wydane przez pracodawcę. Przygotowane odwołanie kierujemy do lekarza orzecznika i wysyłamy je pocztą lub składamy osobiście w placówce medycznej, w której byliśmy badani. Odwołanie należy złożyć w ciągu siedmiu dni od otrzymania orzeczenia. Należy przy tym pamiętać o potwierdzeniu złożenia odwołania, aby móc udowodnić, że wpłynęło ono we wskazanym przez ustawodawcę terminie – mówi Hanna Burek, Specjalistka ds. medycyny pracy w TU Zdrowie.

Odwołanie, wraz ze wszystkimi załącznikami, wnosi się za pośrednictwem lekarza, który je wydał. Orzecznik uzupełnia wniosek odwoławczy o kopie badań laboratoryjnych, diagnostycznych oraz konsultacji lekarskich jeśli były wykonywane podczas badania profilaktycznego i składa go do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są:

• Wojewódzkie Ośrodki Medycyny Pracy (WOMP) właściwe ze względu na miejsce świadczenia pracy lub siedzibę jednostki organizacyjnej, w której jest zatrudniony pracownik;
• instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy lub Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni, jeżeli odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego przez lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy;
• Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej, jeżeli odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego przez Kolejowy Zakład Medycyny Pracy;
• podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej.

Odwołanie składane jest do jednostki nadrzędnej i sprawującej kontrolę nad miejscem wykonania badań, czyli w przypadku wykonania badań w podstawowej jednostce służby medycyny pracy, odwołanie zostanie złożone do WOMP. Jeżeli pierwsze badanie miało miejsce w WOMP to wniosek zostanie skierowany do instytutów badawczych w dziedzinie medycyny pracy lub Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni, za pośrednictwem wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy.

Lekarz, za pośrednictwem którego jest składane odwołanie, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania odwołania, przekazuje je wraz z dokumentacją stanowiącą podstawę wydanego orzeczenia lekarskiego do właściwego podmiotu. Badania w trybie odwołania przeprowadza właściwy podmiot w terminie czternastu dni od dnia otrzymania odwołania.

Obowiązkiem pracownika jest poddanie się drugiemu badaniu. Należy pamiętać, że orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwołania jest ostateczne. Oznacza, to, że ani pracownik, ani pracodawca nie będą mogli odwołać się do innego organu z tym samym orzeczeniem. Koszty badania w trybie odwoławczym nie obciążają pracodawcy, ponieważ działalność wojewódzkich ośrodków medycyny pracy jest finansowana ze środków budżetu państwa.

Złożenie odwołania nie powoduje możliwości uznania pracownika za zdolnego do wykonywania pracy. Rozstrzygnięcie o zdolności do pracy będzie możliwe po zakończeniu postępowania odwoławczego i otrzymaniu orzeczenia w tej sprawie. W okresie weryfikacji odwołania obie strony pozostają w "zawieszeniu" aż do czasu ostatecznej decyzji. W tym też czasie pracownik winien pozostawać w dyspozycji do podjęcia pracy. W dokumentacji pracowniczej jego nieobecność należy oznaczyć jako usprawiedliwioną bez prawa do zasiłku chorobowego i wynagrodzenia.

- Przepisy Kodeksu Pracy nie nakładają na pracodawcę obowiązku zatrudniania pracownika, gdy ten otrzymał negatywne orzeczenie wydane przez lekarza medycyny pracy1. Pracodawca, w miarę możliwości, może zaproponować pracownikowi inne stanowisko. W takim wypadku pracodawca powinien przedstawić na piśmie nowe warunki oraz poinformować pracownika o przyczynie zmiany. W sytuacji braku możliwości obsadzenia innego stanowiska, pracodawca ma prawo rozwiązać z pracownikiem stosunek pracy. Gdyby utrzymano orzeczenie w mocy, pracodawca będzie mógł rozwiązać z pracownikiem umowę za wypowiedzeniem, podając jako przyczynę utratę przez niego zdolności do wykonywania pracy lub może wystąpić z ofertą porozumienia stron w tej sprawie - dodaje Hanna Burek.

Wyżej wymienione zasady nie dotyczą pracownic w ciąży, które nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, mogących mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią.

Prace szkodliwe dla zdrowia zostały szczegółowo opisane w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią.

Rozporządzenie obejmuje prace:

• związane z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, w tym ręcznym transportem ciężarów,
• mogące mieć niekorzystny wpływ ze względu na sposób i warunki ich wykonywania, z uwzględnieniem rodzajów czynników występujących w środowisku pracy i poziomu ich występowania

Pracodawca, który zatrudnia przynajmniej 20 pracowników ma obowiązek sporządzenia regulaminu pracy, w którym powinien ustalić wykaz prac wzbronionych kobietom, występujących w danym zakładzie pracy (art. 1041 § 1 pkt 6 k. p.).

Ochrona kobiet ze względu na okres ciąży, a także w trakcie trwania urlopu macierzyńskiego, powinna zostać potwierdzona świadectwem lekarskim, i dopiero w chwili przedstawienia takiego świadectwa pracodawcy kobieta może korzystać z przysługującej jej ustawowo ochrony. W przypadku, gdy kobieta dopiero po zwolnieniu z pracy, podejmie wiedzę o swoim stanie, może w terminie siedmiu dni od uzyskania świadectwa lekarskiego, wnosić o przywrócenie jej na stanowisko.

Pracownicy podejmującej pracę w wyniku przywrócenia, jeżeli rozwiązano lub wypowiedziano umowę o pracę w okresie ciąży, przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy począwszy od chwili, w której zakład pracy został powiadomiony o ciąży, powodującej objęcie jej szczególną ochroną stosunku pracy.

Z uwagi na sezon wakacyjny, dobrym pytaniem jest sytuacja kiedy lekarz przeprowadzający badanie przebywa na urlopie i nie wróci przed upływem siedmiu dni od wydania orzeczenia. Jak postąpić aby dochować przewidzianych terminów? W takim przypadku zaleca się złożyć odwołanie do podstawowej jednostki służby medycyny pracy w której wydano orzeczenie. Nie ma przeciwwskazań prawnych, aby w przypadku dłuższej nieobecności lekarza w pracy, to kierownik podstawowej jednostki służby medycyny pracy przesłał odwołanie w raz dokumentacją dotyczącą badania lekarskiego pracownika do WOMP. Nieobecność lekarza z jakiejkolwiek przyczyny nie może wstrzymywać biegu procedury odwoławczej, gdyż działałoby to ze szkodą dla kandydata/pracownika i naruszało jego prawo do skorzystania z instytucji odwołania.

W każdym przypadku kiedy pracownik nie zgadza się z wydanym orzeczeniem pozostaje możliwość odwołania się od tej decyzji. Aby odwołanie było skuteczne należy je wnieść z zachowaniem odpowiednich terminów, z pełną dokumentacją i szczegółowym umotywowaniem wniosku. Wydana decyzja przez organ nadrzędny jest ostateczna i kolejne kroki postępowania zależą od stanu zdrowia pracownika, możliwości zmiany stanowiska pracy lub tego czy pracownik podlega ochronie ze względu na inne przepisy prawa.